| Novi Sad |
|
Novi Sad je po svom postanku relativno mlad grad, ali po svom značaju jedan od najvažnijih u našoj zemlji. Osnovan je na levoj obali Dunava, naspram Petrovaradinske tvrđave, 1694. godine kao naselje doseljenih Srba graničara. Sve do polovine 18. veka bio je grad na tzv. Vojnoj granici. Godine 1748. postaje slobodna kraljevska varoš i svoje dotadašnje ime, Patrovaradinski Šanac, menja u današnje Neoplanta, odnosno Novi Sad. Tih godina beleži i svoj nagli ekonomski i populacijski razvoj. Postaje najveći grad kod Južnih Slovena, sedište srpske kulturne i političke elite. U Novom Sadu tokom druge polovine 18. i tokom čitavog 19. veka, žive i stvaraju neka od najvećih imena srpske kulture i politike. Laza Kostić, Đura Jakšić, Svetozar Miletić, Jovan Jovanović Zmaj, Kosta Trifković, Đura Daničić, Paja Jovanović... Samo su neka od imena koja su svojim delom obeležila istoriju grada. Godine 1826. se u Budimpešti osniva naša najstarija kulturna institucija Matica Srpska koja se nekih 50 godina kasnije seli u Novi Sad gde joj se sedište i danas nalazi, a od 1864. u Novom Sadu radi i naša najstarija i najuglednija teatarska institucija, Srpsko Narodno pozorište. Zbog svega toga, savremenici su Novi Sad nazivali „Atina Serbska, otečestvo učenijeh Serbalja“. Danas je Novi Sad jedan od najlepših i najuređenijih gradova u Srbiji. Poseduje izuzetnu ambijentalnu celinu koja obuhvata istorijski centar grada. Najveći je grad AP Vojvodine sa oko 400.000 stanovnika. * * * Novi Sad u svom istorijskom centru poseduje izuzetno vredne arhitektonske, umetničke i istorijske objekte. Velika većina njih je skoncentrisana na relativno malom prostoru pešačke zone grada. Trg Slobode predstavlja glavni gradski trg u čijem se fokusnom centru nalazi spomenik Svetozaru Miletiću, nekadašnjem gradonačelniku grada i najvažnijoj figuri srpske kulture i politike s kraja 19. veka. Na Trgu se nalazi i najupečatljiviji objekat grada, Rimokatolička župna crkva Ime Marijino koju zbog izgleda često pogrešno nazivaju Katedralom. Takođe, na samom trgu su i Gradska kuća (izgrađena je s početka 20. veka u stilu neorenesanse), Hotel Vojvodina (najstariji gradski hotel koji je sve do 1946. godine bio u vlasništvu čuvene porodice Dunđerski), Zeleni Venac (nekadašnja čuvena gostionica i hotel u kojem je 1918. godine na zasedanju Velike narodne skupštine Srba donešena odluka o prisajedinjenju Srpske Vojvodine Srbiji), Tanurdžićeva palata, palata Gvozdeni čovek,... Zmaj Jovina ulica predstavlja glavnu pešačku zonu grada sa građanskim i trgovačkim palatama iz 18. i 19. veka od kojih je najstarija palata Kod Belog lava. Zmaj Jovina se završava sa najlepšom palatom Novog Sada u kojoj se nalazi sedište bačke episkopije – Vladičanski dvor. Dunavska ulica je jedna od najstarijih u Novom Sadu. Trgovačke rezidencije i građanske palate iz 18. i 19. veka, kao i niz istorijskih objekata, čine ovu ulicu najinteresantnijom za obilaske. Svojom lepotom i značajem se ističu sledeći objekti: palata Dunđerski, Miletićeva kuća, „Crnogorska ambasada“, Muzej grada, Muzej Vojvodine,... Na kraju istorijske zone Dunavske ulice nalazi se Dunavski park, najlepša zelena oaza grada sa malim jezercom i ostrvom Eržebet. Pored nabrojanog, u Novom Sadu se nalazi još niz interesantnih objekata i mesta koja su vredna posete i razgledanja: Saborna crkva Sv. Đorđa sa prelepim baroknim ikonostasom (Paja Jovanović), Kuća kod Ikone, Lebarski sokak sa najstarijim novosadskim restoranom „Kod Lipe“, Matica Srpska, SNP, Banovina, Trg Mladenaca, Sinagoga,...
|